Ondanks dat je de inhoud van dit boek hebt gelezen, zul je regelmatig voor verrassingen komen te staan. Daarom volgt hierna een verkorte uiteenzetting van een aantal vaak voorkomende problemen, zodat je die snel kunt herkennen en mogelijke oplossingen kunt vinden.

Ongewenste luchtbellen

Wanneer er veel luchtbellen in je werkstuk zitten heb je relatief te snel gestookt en is de lucht die tussen de verschillende lagen glas zit, niet ontsnapt. Hoe groter het werkstuk is, hoe groter de kans op luchtbellen is. Dit is nadrukkelijk een risico als je materiaal tussen glas hebt ingesloten. De buitenranden zijn sneller ingezakt en samengesmolten dan het midden van je werkstuk en daarmee wordt er lucht opgesloten. Vertraag de opwarming in de fase tussen 600°C en 700°C en bouw eventueel 1 of 2 rustpunten in die periode in.

De randen zijn niet mooi afgerond na het fusen

Echt mooie afrondingen krijg je pas bij het full fusen, d.w.z. op hoge temperaturen. Als je nog duidelijk de randen van de verschillende glasdelen ziet en liever mooie randen en volledige versmelting wilt bereiken, gebruik dan een hogere toptemperatuur. Raadpleeg de tabel uit hoofdstuk 6.2 voor advies en probeer een aantal verschillende temperaturen uit. En vooral:
documenteer je resultaten!

Scherpe punten op de hoeken

Als aan de hoeken van een werkstuk scherpe puntjes omhoog steken, heb je waarschijnlijk iets te hoog gestookt in verhouding tot de dikte van je werkstuk. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren als je een full-fuse toptemperatuur gebruikt, terwijl je glas nét geen 6 mm dikte bereikt. Je kunt de puntjes afvijlen en een flash-fuse doen (zie hoofdstuk 8).

Kartels aan de randen na het fusen

Bij dunnere werkstukken komt het wel eens voor dat de randen dunne, scherpe kartels hebben. In dat geval is het werkstuk te dun opgebouwd voor de temperatuur die is gebruikt (zie hoofdstuk 4, vloeidikte) Maak het werkstuk dikker ofwel kies voor een lagere toptemperatuur.

Ontglazing (devitrificatie) na het fusen

Dit kan verschillende oorzaken hebben zoals;

–             vet en vuil op het glas

–             te langzaam gestookt tussen 700°C en toptemperatuur

–             te langzaam gekoeld tussen toptemperatuur en 700°C.

–             de oven is open geweest tussen ± 680°C en 800°C.

–             Floatglas gebruikt met tinzijde boven

Zie voor verdere adviezen hoofdstuk 8.

Ontglazing na het slumpen

Als een werkstuk na het fusen geen ontglazing vertoonde maar na het slumpen wél, dan is het hoogstwaarschijnlijk op een te hoge temperatuur geslumpt. Slumpen gebeurt meestal op een temperatuur tussen 630 – 675 graden. Op een relatief hoge slumptemperatuur kan het zijn dat het glas in de ontglazingsfase terechtkomt. Die verschilt per glassoort maar ligt meestal tussen 680 – 750 graden. Het slumpen dient in zo’n geval dus op een wat
lagere temperatuur te gebeuren, met logischerwijs een langere wachttijd op die lagere temperatuur.

Strepen in het glas na het slumpen

Als glas te snel in een vorm zakt, ontstaan er “sporen”. Dit zijn vage strepen die naar beneden gericht zijn. De structuur is dan plaatselijk verstoord geweest tijdens het slumpen en dit komt omdat het te snel is ingezakt. De temperatuur is duidelijk te hoog
geweest en de oplossing is het hanteren van een
lagere temperatuur en langere tijdspanne. Herstel van deze sporen is niet meer mogelijk.

Glas blijft plakken aan de oven of de mal

Als dit gebeurt heb je onvoldoende losmiddel
gebruikt. De hoeveelheid losmiddel die gebruikt moet worden is ook afhankelijk van het soort glas dat je gebruikt. Blank glas heeft het minste losmiddel nodig en is daarmee het makkelijkst. Opaalsoorten en floatglas hebben meer losmiddel nodig, die hebben een sterke neiging om het losmiddel als het ware naar zich toe te trekken en blijven daardoor makkelijker aan de bodem of mal plakken.

Glas is kapot geklapt in de oven

Dit kan verschillende oorzaken hebben zoals:

–             Glas is niet compatibel. Doe een stresstest
(zie hoofdstuk 5)

–             Te snel afgekoeld rond annealingperiode
(zie hoofdstuk 6)

–             Thermische schok, de oven is geopend tijdens kritieke fase (zie hoofdstuk 6)

–             Te snel opgewarmd naar 540°C (zie hoofdstuk 6)

–             Er zit teveel “vreemd” materiaal tussen de glasdelen ingesloten (bijvoorbeeld stukjes metaal) met een uitzettingscoëfficiënt die sterk afwijkt van het glas.

 

Om de juiste maatregelen te kunnen nemen is het natuurlijk zaak om de oorzaak vast te kunnen stellen. Bij gebroken glas kan dat vaak door de breuk goed te bestuderen. Als het glas is gebroken op de raakpunten van verschillende stukjes glas, is het vrijwel zeker te wijten aan het feit dat die glassoorten niet compatibel zijn. In dit geval moet je dat ook kunnen controleren met de polarisatiefilters.

Veder moet je beoordelen of de breukvlakken scherp zijn of niet. Als de breuklijnen van de delen niet meer scherp zijn maar afgerond en aan elkaar gesmolten, dan is het glas na de breuk nog op hogere temperatuur geweest en dus moet de breuk in een vroeg stadium hebben plaatsgevonden. De meest logische verklaring is een te snelle opwarming waardoor er een thermische schok ontstaat, wat meestal ergens tussen 150 en 250 graden gebeurt. Bij breuk door thermische schok wordt het glas vaak in meerdere delen gesplitst en ontstaan er stukken in de vorm van pizza-punten.

Als de breuk nog scherp is, dan betekent dit dat het glas is gebroken tijdens de afkoelingsperiode. Het meest waarschijnlijke is dan dat je niet voldoende tijd hebt genomen voor het annealingproces. Een breuk als gevolg van de snelle afkoeling geeft meestal een werkstuk in 2 ofwel 3 delen, waarbij de langste lijn precies midden over het werkstuk loopt, in een licht gebogen vorm.

 

Soms gebeurt het dat een glazen werkstuk nog breekt als gevolg van spanning, lang na de
bewerking. Er zijn gevallen genoeg bekend van werkstukken die na enkele maanden of zelfs enkele jaren spontaan in tweeën breken. Dit komt vaker voor dan je zou denken! Ook met glas dat in massa is geproduceerd, kan dit gebeuren. Een vissenkom, lampenkap of wijnglas breekt “spontaan” en de eigenaar valt haast om van verbazing, doch de enige oorzaak is ook hier spanning in het glas, die zich na lange tijd openbaart.

 

Kortom, het werken met warm glas is niet eenvoudig maar wie voldoende de tijd neemt om de materie goed te leren kennen, wordt zondermeer beloond met schitterende creaties waar je heel lang van kunt genieten!